alkhzeh_DSC4246

Η  Άλκη Ζέη είναι μια από τις μεγαλύτερες ελληνίδες συγγραφείς, με πολλαπλές διακρίσεις, πολυάριθμα βραβεία και βιβλία που συνεχώς επανεκδίδονται αλλά και μεταφράζονται  σε πολλές γλώσσες. Συναντηθήκαμε στο σπίτι της στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας, απόγευμα, στο τελευταίο όροφο μιας πολυκατοικίας από εκείνες με τα πολλά ιατρεία. Περιμένει με ανοικτή την πόρτα. Σαν να πηγαίνεις κυριακάτικη επίσκεψη στην γιαγιά. Αντικρίζω ένα διαμέρισμα γεμάτο από μνημεία στιγμών και υλικά αναμνήσεων. Οι φωτογραφίες και  τα βιβλία καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο κομμάτι στο διαμέρισμα. «Μένω εδώ από το 1979», λέει ενώ οι πρώτες κουβέντες αφορούν την πρόσφατη αναγόρευση της σε επίτιμη Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πατρών. Παρόλο το προχωρημένο της ηλικίας της συνεχίζει να επισκέπτεται σχολεία όλης της Ελλάδος με ρυθμό που θα ζήλευαν πολλοί. Είναι ένας άνθρωπος που εμπνέεται από την ζωή, δεν θεωρεί το γράψιμο εκτόνωση και νιώθει το ίδιο καλά είτε όταν γράφει είτε όχι. Ακόμα και σήμερα τα εγγόνια της την βάζουν να τους λέει την ιστορία με το Κουτοκούλι που ήθελε από τα δέκα του χρόνια να γίνει συγγραφέας και άρχισε γράφοντας γράμματα στις υπηρέτριες της πολυκατοικίας για τους αγαπημένους τους. Πάντα με μολύβι φάμπερ νούμερο  δύο, πάνω στο μαρμάρινο τραπέζι της κουζίνας.

alkhzeh_DSC4216alkhzeh_DSC4223alkhzeh_DSC4243
«Τόσα χρόνια αμέτρητα εμπόδια και δυσκολίες. Ποιο είναι το τραύμα της εποχής που ζούμε και πως μπορεί να γιατρευτεί;». «Το τραύμα της εποχής δεν μπορώ να ξέρω πώς μπορεί να γιατρευτεί, ίσως αν το γνώριζα να ήμουν πρωθυπουργός. Πάντως, μετά από τόσες δύσκολες περιόδους που έχω περάσει, δεν την βρίσκω τόσο φοβερή όσο την χαρακτηρίζουν άλλοι. Δεν μπορώ να την αντιπαραβάλλω ούτε με την Κατοχή, ούτε με τον εμφύλιο. Προφανώς ο κόσμος βιώνει δύσκολες καταστάσεις, αλλά είναι κάτι που ξεπερνιέται χωρίς να αφήσει βαθιά τραύματα. Άρα. λοιπόν, το σημαντικό είναι ότι είμαστε ακόμα ελεύθεροι. Είναι γεγονός ότι η κρίση έφερε στην επιφάνεια τον χειρότερο εαυτό μας αλλά και τις δημιουργικές δυνάμεις. Βέβαια, δεν θα ήθελα να σχολιάσω τις πολιτικές εξελίξεις γιατί είμαι πολύ μπερδεμένη, όπως και ο περισσότερος κόσμος. Ωστόσο θα ήθελα να θυμίσω ότι στην Κατοχή αισθανόμασταν ευχαριστημένοι -πρώτον γιατί τα είχαμε καλά με τον εαυτό μας και δεύτερον επειδή είχαμε ένα όραμα. Σήμερα, τι να πεις στα νέα παιδιά, ότι υπάρχει κάποιο όραμα;», αναρωτιέται.

«Μετά την κατάρρευση του σοσιαλισμού επήλθε και η κατάρρευση της αριστεράς, με αποτέλεσμα παρόλο που είναι μικρό ακόμα το διάστημα που έχει μεσολαβήσει, να μην έχει δημιουργηθεί η νέα αριστερά. Πραγματικά δεν μπορώ να πιστέψω ότι υπάρχουν άνθρωποι που αγνοούν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή τον Χίτλερ και εξακολουθούν να  πιστεύουν στα ‘ιδανικά’ της Χρυσής Αυγής. Είναι τελείως τρελό. Είναι κάτι που με ανησυχεί και με θλίβει βαθύτατα το ότι διατηρεί ακόμα τα ποσοστά της σε τόσα υψηλά επίπεδα. Αντιλαμβάνομαι ότι ξεκίνησαν ως τα ‘καλά παιδιά’ που βοηθούν την γριά στο ΑΤΜ ή να περάσει απέναντι, αλλά πλέον είδαμε ποιοι είναι. Η κάλτσα ξηλώθηκε και είναι κρίμα που  η μνήμη μας εξασθενεί συνεχώς», επισημαίνει με διάχυτο εκνευρισμό.

«Τι θεωρείτε σήμερα επαναστατικό;», σπεύδω να την ρωτήσω. «Είμαι εναντίον της βίας. Θεωρώ ότι επαναστατική πράξη δεν είναι να κάνεις κατάληψη στο Πολυτεχνείο, αλλά να προάγεις το διάλογο και την πειθώ, καθώς και να ανακαλύψεις το νέο αφήγημα. Το νόημα που θα μεταδώσει το σωστό περιεχόμενο. Υπάρχει πιο σημαντική ελευθερία από το να λέμε αυτό που θέλουμε, όποτε θέλουμε; Παλαιότερα οι λέξεις μας ένωναν, ένα σύνθημα μπορούσε να κινητοποιήσει πλήθη. Σήμερα, δυστυχώς, αυτό έχει εξαλειφθεί. Το χιούμορ και η αλληλεγγύη είναι τα μόνα εφόδια για να αντιμετωπίσουμε την γενικευμένη εθνική κατάθλιψη. Είναι θλιβερό το ότι πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από κατάθλιψη τούτη την εποχή, ενώ σε χειρότερες κακουχίες ήμασταν ευτυχισμένοι. Ξέρετε γιατί; Επειδή είχαμε ελπίδα, ήμασταν ο ένας δίπλα στον άλλο και ταυτόχρονα όλοι μαζί. Πρέπει να ξαναβρούμε την χαμένη μας αξιοπρέπεια. Τα χρόνια της κρίσης, είτε πέντε είτε δέκα, δεν είναι τίποτα στην ιστορία. Θυμώνω όταν μιλάνε για γερμανική Κατοχή, έχουμε πείνα; Τότε πηδούσαμε πτώματα για να πάμε στο σχολείο, σε πυροβολούσαν στον δρόμο, είναι δυνατόν να μιλάμε  για Κατοχή; Στην επαρχία αν πάτε δεν θα νιώσετε καν την κρίση. Μου κάνει εντύπωση που σε πολλά σχολεία που πηγαίνω δεν θέλουν να υπογράφω τα βιβλία αλλά έχουν τα κινητά για να βγάζουμε φωτογραφίες. Ξημερώνουμε κάθε φορά. (γέλια)».

alkhzeh_DSC4226

Είναι μια συγγραφέας που εξακολουθεί να επισκέπτεται πολλά σχολεία. Τι γεύση της αφήνει  η συνεχής  επικοινωνία  με τα μικρά παιδιά και τι συμβουλές τους δίνει; «Θετική και ότι το μέλλον ίσως είναι ευοίωνο. Πάντα φεύγω ενθουσιασμένη από τα σχολεία που επισκέπτομαι. Βέβαια, μιλάμε για τα σχολεία που με καλούν, άρα έχουν και σωστούς δασκάλους που μεταδίδουν στα παιδιά την γνώση. Αυτό που συμβουλεύω τους νέους είναι να ακολουθούν τον δρόμο των επιλογών τους. Να παλεύουν για τα ‘θέλω’ τους, ακόμα και αν χρειαστεί να κάνουν διαφορετικές δουλειές για να το πετύχουν. Αν δεν κάνεις τελικά αυτό που θέλεις, θα είσαι μια καταπιεσμένη προσωπικότητα. Και οι δυσκολίες πάντα υπήρχαν, δεν γνωρίζω εποχή που να ήταν εύκολο να κάνεις αυτό που θέλεις. Είχα πάει σε ένα σχολείο στην Θεσσαλονίκη και ένα αγοράκι της έκτης δημοτικού μου λέει ‘εμένα δεν μου αρέσει το τέλος του βιβλίου σας, ο Περίπατος του Πέτρου’. Λέω ‘γιατί;’, μου απαντά  ‘γιατί ο Γερμανός σκοτώνει τον Σωτήρη’. Μιλούσε για  το  αλητάκι που έχει πάρει μέρος στην αντίσταση και όταν ο Γερμανός φεύγει, ο Σωτήρης τον μουντζώνει με αποτέλεσμα ο Γερμανός να τον σκοτώσει. ‘Ήταν καλό παιδί ο Σωτήρης’ μου λέει το αγοράκι και του λέω ‘μα οι Γερμανοί σκοτώνανε καλά παιδιά’. ‘Κα Ζέη, εγώ έγραψα ένα δικό μου τέλος: όταν βγάζει ο Γερμανός το όπλο για να σκοτώσει τον Σωτήρη, εκείνη την ώρα χτυπά το κινητό του. Πέφτει το πιστόλι του Γερμανού και ο μικρός το σκάει και γλιτώνει’. ‘Μα είχε ο Γερμανός κινητό;’ του λέω. ‘Μα κα Ζέη, αν δεν έχει ο Γερμανός κινητό ποιος θα έχει’; (γέλια). Φανταστείτε τι ξέρουν αυτά τα παιδιά για την ιστορία» λέει με άπειρες απορίες  ζωγραφισμένες στο πρόσωπο της.

Υπάρχει μια εικόνα που δεν θα ξεχάσει ποτέ; «Ναι, είναι όταν το Δεκέμβρη του 1944 είδα την φίλη μου, Ζωρζ Σαρρή, να έχει τραυματιστεί από όλμο που ρίχτηκε σε σχολείο της Κυψέλης. Να κρέμεται το χέρι και το πόδι της, σχεδόν έτοιμα να της τα κόψουν».

Στην συνέχεια μιλάμε για τον χρόνο και  την ευτυχία. «Ο χρόνος είναι σχετικός, άλλοι γερνούν από τα πενήντα, άλλοι παραμένουν νέοι ακόμα και στα ογδόντα. Έχω μάθει ότι σκοπός της ζωής δεν είναι να παραιτείσαι ούτε να σταματάς. Και προπάντων ότι ευτυχία είναι να τα έχεις βρει με τον εαυτό σου και τους γύρω σου. Αληθινή αγάπη είναι να μπορείς να καταλάβεις τα ‘θέλω’ και ‘τα δίκιο’ του άλλου. Να υποχωρείς αμοιβαία και  να δίνεις ακόμα και  αυτό που έχεις. Σήμερα, το λέω και στα παιδιά μου, δεν ξέρουν οι νέοι τι θα πει συμβίωση. Με την πρώτη δυσκολία πάτε και χωρίζετε. Η κόρη μου χώρισε και ακόμα δεν έχουν καταλάβει το γιατί, παρόλο που παραμένουν φίλοι με το άνδρα της και  τα πηγαίνουν μια χαρά».

alkhzeh_DSC4237alkhzeh_DSC4202

«Ο μεγαλύτερος μου φόβος είναι να μην καταφέρω να πεθάνω όρθια» λέει λίγο πριν μας αποχαιρετήσει. «Δεν θέλω να τον σκέφτομαι τον θάνατο, αλλά δεν θέλω να βρεθώ άρρωστη για καιρό και να με βλέπουν οι άλλοι. Μετά από ενενήντα χρόνια δεν έχω βρει απάντηση στο τι είναι η ζωή. Αν με ρωτήσεις, δεν ξέρω. Μάλλον αυτό που ζούμε. Ονειρεύομαι, πάντως, να μπορέσω να γράψω ένα ακόμη βιβλίο. Όπως λέει και ο φίλος μου ο Τίτος Πατρίκιος, ανατρέποντας αυτό που έχει πει ο Καζαντζάκης- ότι δεν πιστεύω τίποτα, δεν ελπίζω τίποτα, είμαι ελεύθερος-  εμείς λέμε- πιστεύω πάντα, ελπίζω πάντα και προσπαθώ να είμαι ελεύθερος».

To πιο πρόσφατο βιβλιο της κ. Ζέη Με Μολύβι Φάμπερ Νούμερο Δύο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.